Direct naar de inhoud
Terug naar alle werkvormen
WerkvormNorming (Afspraken & Normen) (Week 4-6)

De Klassenwet-Fabriek

De klas als parlement: leerlingen schrijven, bediscussiëren en bekrachtigen zelf één echte klassenwet

Wat levert het op: Maakt één klassenregel extra sterk doordat leerlingen hem zelf hebben geschreven, bediscussieerd én officieel hebben laten ondertekenen.

Tijdsduur

45–60 min

Bouw

Bovenbouw, VO

Vorm

Tafelgroepjes (3-5), Hele klas (Kring)

Doelen

3 doelen

Zo zeg je het tegen de klas

De letterlijke instructie die je meteen kunt uitspreken zonder de groep kwijt te raken:

Vanaf vandaag zijn jullie even ministers. Elk ministerie mag één wet voorstellen voor onze klas. De beste wet, gekozen door de hele Tweede Kamer, wordt straks officieel ondertekend — en geldt dan echt voor ons allemaal.

Stappenplan

  1. 1

    Leg de rollen uit: elk groepje is een ministerie dat één wetsvoorstel mag indienen voor hoe het in de klas eraan toegaat.

  2. 2

    Elk groepje bedenkt en schrijft in tien minuten hun wetsvoorstel: wat stellen ze voor, waarom, en wat gebeurt er als iemand zich er niet aan houdt.

  3. 3

    Elk groepje presenteert hun wetsvoorstel in één minuut aan de 'Tweede Kamer' (de rest van de klas).

  4. 4

    Na elke presentatie mogen twee klasgenoten kort een vraag stellen of een aanscherping voorstellen.

  5. 5

    De klas stemt (handen omhoog) welk voorstel — eventueel aangescherpt — de basis wordt voor dé klassenwet.

  6. 6

    De leerkracht (als 'koning of koningin') ondertekent de wet plechtig; alle leerlingen zetten als 'minister' hun handtekening eronder.

Vragen voor de nabespreking

Zonder nabespreking blijft een werkvorm een leuk spelletje. Hier zit de echte opbrengst voor de groep:

  • Wat vond je moeilijker: een goed voorstel bedenken, of het verdedigen tegen kritische vragen?
  • Waarom werkt een regel die je zelf hebt mogen bedenken en bespreken anders dan een regel die je gewoon kreeg opgelegd?
  • Wat doen we als iemand zich straks niet aan onze wet houdt — hebben we dat goed genoeg vastgelegd?

Wat kan er misgaan en wat doe je dan?

⚠️ Situatie: De discussie loopt vast doordat groepjes elkaars voorstel afkraken in plaats van verbeteren.

💡 Oplossing: Geef de vaste opdracht mee: een vraag mag alleen beginnen met 'Hoe zou je regelen dat...' in plaats van 'Dat werkt nooit omdat...'.

⚠️ Situatie: Eén groepje wordt niet gekozen en voelt zich afgewezen.

💡 Oplossing: Benoem expliciet dat een goed idee uit een niet-gekozen voorstel alsnog wordt toegevoegd aan de uiteindelijke wet — democratie is samenvoegen, niet alleen winnen.

Bron & inspiratie

Herschreven voor Gouden Weken

Wikiwijs

Deze werkvorm is een eigen bewerking, geïnspireerd op Kinderen aan de machtEls Kok & Joke Visschedijk (Ontwerpen in de klas), Ingeborg de Wolff (DoeDagen), i.s.m. Stichting Pool West (2025), via Wikiwijs Maken — collectie 'Start van het schooljaar PO' van Impuls Open Leermateriaal.

Bekijk het origineel

Origineel gepubliceerd onder CC BY-SA 4.0 — deze bewerking is gedeeld onder dezelfde licentie.

Leerkrachttip

Laat ook de niet-gekozen voorstellen zichtbaar hangen als 'wetten in de wachtkamer' — dat voorkomt teleurstelling en je kunt er later op teruggrijpen bij een nieuw klasprobleem.

Benodigdheden & Voorbereiding

Materialen:
  • Wetsvoorstel-formulieren (papier met kopjes: 'Ons voorstel', 'Waarom', 'Wat gebeurt er als iemand zich er niet aan houdt')
  • Een 'hamer' of ander symbool voor de voorzittershamer
  • Groot vel voor de definitieve wet
Vooraf klaarzetten:
  • Verdeel de klas in groepjes van drie tot vier 'ministers'.
  • Print of teken de wetsvoorstel-formulieren.

Sociaal-Emotionele Doelen

Klassenregels & AfsprakenSamenwerken & TeambuildingCommunicatie & Luisteren

Variaties & Differentiatie

  • 👉Laat de klas na een paar maanden terugkomen: werkt de wet nog, of is er een 'grondwetswijziging' nodig?
  • 👉Combineer met het bestaande klassencontract: de klassenwet kan een aanvullend, specifiek artikel worden.

Ervaringen & Praktijktips uit de klas

Hoe werkte deze activiteit in de praktijk? Ontdek geverifieerde tips van collega-leerkrachten of deel jouw ervaring.

Ervaringen laden...