De Identiteit-IJsberg (Wat je wél en niet ziet)
Diepgaande werkvorm over uiterlijk, innerlijk en vooroordelen
✨ Wat levert het op: Leerlingen ontdekken dat 90% van wie een klasgenoot is zich 'onder water' bevindt.
25–35 min
Bovenbouw, VO
Individueel, Tweetallen (Schoudermaatjes), Hele klas (Kring)
3 doelen
Zo zeg je het tegen de klas
De letterlijke instructie die je meteen kunt uitspreken zonder de groep kwijt te raken:
"Als je iemand voor het eerst ziet op school, zie je alleen het topje van de ijsberg. Maar de echte schat zit onder water: wie ben jij als niemand kijkt? Wat vind jij écht belangrijk? Schrijf op wat er onder jouw waterlijn schuilgaat. Je deelt alleen wat jij prettig vindt."
Stappenplan
- 1
Leg het concept uit: van een ijsberg zie je maar een klein puntje boven het wateroppervlak.
- 2
Boven de waterlijn schrijven leerlingen dingen die iedereen direct kan zien (uiterlijk, kleding, haarkleur, sporttenue).
- 3
Onder de waterlijn schrijven ze dingen die je pas weet als je iemand écht leert kennen (karaktertrekken, dromen, angsten, familiecultuur, geheime hobby's).
- 4
In veilige tweetallen delen leerlingen 1 of 2 dingen van 'onder de waterlijn'.
- 5
Plenaire afronding in de kring: wat leert dit ons over te snel een mening hebben over klasgenoten?
Vragen voor de nabespreking
Zonder nabespreking blijft een werkvorm een leuk spelletje. Hier zit de echte opbrengst voor de groep:
- Waarom hebben we vaak zo snel een oordeel over iemands 'bovenkant'?
- Wat gebeurt er in een klas als we meer aandacht hebben voor wat er onder water zit?
Wat kan er misgaan en wat doe je dan?
⚠️ Situatie: Leerlingen voelen zich gedwongen te veel geheimen te delen.
💡 Oplossing: Benadruk de grens: 'Jij bent de baas over jouw ijsberg. Deel alleen wat veilig voelt.'
Leerkrachttip
Deel zelf een herkenbaar voorbeeld uit je eigen leven 'onder water' (bijv. dat je vroeger heel onzeker was of een bijzondere droom had).
Benodigdheden & Voorbereiding
- Werkblad met getekende ijsberg in de zee
- Pennen en stiften
- Print de IJsberg-werkbladen uit met een duidelijke waterlijn.
Sociaal-Emotionele Doelen
Variaties & Differentiatie
- 👉VO: Koppel de ijsberg aan online profielen op Instagram/TikTok versus hoe iemand zich echt voelt.
Ervaringen & Praktijktips uit de klas
Hoe werkte deze activiteit in de praktijk? Ontdek tips van collega's of deel jouw ervaring.
Meer werkvormen voor deze fase
Naamspel met de bal
Luchtig en snel alle namen leren in de kring
De hele klas kent elkaars naam binnen drie ontspannen rondes.
Zoek iemand die... (Kennismakingsbingo)
Actieve rondloop-werkvorm om verrassende overeenkomsten te ontdekken
Leerlingen ontdekken binnen 15 minuten onverwachte overeenkomsten met klasgenoten.
Evolutiespel (Ei, Kuiken, Gorilla, Superheld)
Hilarisch steen-papier-schaar spel waarbij iedereen op eigen tempo groeit
Breekt binnen 5 minuten alle gène en zorgt voor een uitgelaten, actieve sfeer in de klas of gymzaal.