WerkvormForming (Kennismaken) (Week 1)Norming (Afspraken & Normen) (Week 4-6)Performing (Flow & Presteren) (Rest schooljaar)

Kelso's Keuzewiel

Kinderen leren zelf het verschil tussen een klein en een groot probleem, en kiezen zelfstandig een oplossing

✨ Wat levert het op: Leerlingen leren negen concrete manieren om een ruzie zelf op te lossen voordat ze naar de leerkracht stappen.

Tijdsduur

25–35 min

Bouw

Onderbouw, Middenbouw

Vorm

Hele klas (Kring), Individueel, Tweetallen (Schoudermaatjes)

Doelen

2 doelen

Zo zeg je het tegen de klas

De letterlijke instructie die je meteen kunt uitspreken zonder de groep kwijt te raken:

"Niet elke ruzie is hetzelfde. Sommige problemen zijn klein — die kun je vaak zelf oplossen. Andere problemen zijn groot en gevaarlijk, en die breng je altijd meteen naar mij. Op dit wiel staan negen dingen die je kunt proberen bij een klein probleem. Straks ga je met je maatje bedenken welke twee keuzes jullie het eerst zouden proberen."

Stappenplan

1
Leg eerst het verschil uit tussen een 'klein probleem' (je kunt het zelf oplossen: iemand pakt je stoel, je wordt niet gekozen voor een spelletje) en een 'groot probleem' (iemand doet je pijn, er wordt gepest, iets is kapot of gestolen) — grote problemen ga je altijd direct naar de leerkracht brengen.
2
Laat de klas samen de negen vakken van het keuzewiel hardop voorlezen: bijvoorbeeld 'ga naar iets anders spelen', 'wacht en tel tot tien om te kalmeren', 'praat er vriendelijk over', 'zeg sorry', 'negeer het en loop weg', 'deel of neem om de beurt', 'schud er samen over en maak een afspraak', 'vraag het aardig' en 'vraag hulp aan een ander kind'.
3
Speel met twee vrijwilligers of met de knuffel een klein, herkenbaar conflict na (bijvoorbeeld: allebei tegelijk hetzelfde spelmateriaal willen pakken).
4
Stop het rollenspel op het spannendste moment en vraag de klas: 'Is dit een klein of een groot probleem? Welk vakje van het wiel zou hier kunnen helpen?'
5
Laat de klas in tweetallen met de kaartjes zelf een klein conflict bedenken en aanwijzen welke twee keuzes zij zouden proberen voordat ze een volwassene erbij halen.
6
Sluit af met de afspraak: bij een klein probleem probeer je eerst minstens twee keuzes van het wiel voordat je het aan de leerkracht meldt; bij een groot probleem ga je altijd meteen naar een volwassene.

Vragen voor de nabespreking

Zonder nabespreking blijft een werkvorm een leuk spelletje. Hier zit de echte opbrengst voor de groep:

Welke van de negen keuzes vond je het makkelijkst om te bedenken, en welke het moeilijkst?
Kun je een voorbeeld noemen van een klein probleem dat je deze week zelf hebt opgelost?
Wat maakt een probleem 'groot' in plaats van 'klein' — waar ligt voor jou de grens?

Wat kan er misgaan en wat doe je dan?

⚠️ Situatie: Een leerling gebruikt het wiel als excuus om een echt groot probleem (pesten, fysiek geweld) zelf te 'moeten' oplossen in plaats van het te melden.

💡 Oplossing: Herhaal expliciet en vaak dat het keuzewiel alléén voor kleine problemen is en dat grote problemen melden nooit 'klikken' is.

⚠️ Situatie: Kinderen kiezen steeds hetzelfde vakje (meestal 'negeren') zonder echt na te denken over wat bij de situatie past.

💡 Oplossing: Vraag in de nabespreking expliciet naar een tweede keuze die ze ook hadden kunnen proberen.

Leerkrachttip

Hang het keuzewiel permanent op en verwijs er de eerste weken heel bewust naar terug ('welk vakje zou hier passen?') voordat leerlingen het uit zichzelf gaan gebruiken — de gewoonte moet eerst ingesleten worden.

Benodigdheden & Voorbereiding

Materialen:

Een groot rond 'keuzewiel' (zelf getekend of geprint) met negen vakken, elk met een pictogram en korte tekst van een oplossing
Een knuffel, pion of pictogram dat symbool staat voor 'Kelso' (bijvoorbeeld een kikker- of uilenknuffel)
Kleine kaartjes met dezelfde negen keuzes, per tweetal één setje

Vooraf klaarzetten:

Hang het keuzewiel op een vaste, laagdrempelige plek in de klas (bijvoorbeeld naast de kalmte-hoek).
Bedenk vooraf twee of drie herkenbare, milde ruzie-situaties uit je eigen klas om als voorbeeld te gebruiken.

Sociaal-Emotionele Doelen

Conflicten OplossenWeerbaarheid & Grenzen

Variaties & Differentiatie

👉Onderbouw: gebruik alleen de vier of vijf makkelijkste vakjes en werk met pictogrammen in plaats van tekst.
👉Maak een kleine, gelamineerde versie van het wiel die op elke tafelgroep ligt, zodat leerlingen het zelfstandig kunnen raadplegen tijdens het werken.