KringgesprekForming (Kennismaken) (Week 1)Norming (Afspraken & Normen) (Week 4-6)

De Vier Klassenakkoorden

Samen vier leefregels afspreken die de hele groep zelf kiest en onderschrijft

✨ Wat levert het op: Levert klassenregels op die de kinderen zelf hebben geformuleerd en daardoor veel serieuzer nemen dan opgelegde regels.

Tijdsduur

40–50 min

Bouw

Middenbouw, Bovenbouw, VO

Vorm

Hele klas (Kring), Tafelgroepjes (3-5)

Doelen

3 doelen

Zo zeg je het tegen de klas

De letterlijke instructie die je meteen kunt uitspreken zonder de groep kwijt te raken:

"We gaan samen ontdekken wat jullie nodig hebben om je hier het hele jaar veilig en fijn te voelen. In groepjes bedenken jullie eerst zelf een paar dingen. Daarna zoeken we samen naar de belangrijkste thema's en maken we daar onze eigen klassenakkoorden van — regels die we zelf gekozen hebben en die voor iedereen gelden, ook voor mij."

Stappenplan

1
Verdeel de klas in kleine groepjes van drie of vier en geef elke groep de vraag: 'Wat heb jij nodig om je in deze klas veilig en fijn te voelen?'.
2
Elk groepje schrijft of tekent drie tot vijf ideeën op een groot vel.
3
Verzamel klassikaal alle ideeën op het bord en groepeer ze samen met de klas tot een paar grote thema's — meestal ontstaan hieruit vanzelf ongeveer vier categorieën.
4
Formuleer per thema samen één heldere, positief geformuleerde afspraak (bijvoorbeeld niet 'niet uitlachen' maar 'we bouwen elkaar op'), inclusief een afspraak die iedereen het recht geeft om op een bepaald moment te 'passen' als iets te spannend is.
5
Schrijf de vier akkoorden groot en leesbaar op één vel, en laat elk kind — als teken van instemming — zijn handtekening of handafdruk eronder zetten.
6
Hang het ondertekende klassencontract zichtbaar op en verwijs er de weken erna actief naar terug.

Vragen voor de nabespreking

Zonder nabespreking blijft een werkvorm een leuk spelletje. Hier zit de echte opbrengst voor de groep:

Welke afspraak vind jij het lastigst om vol te houden, en waarom?
Wat kunnen we doen als iemand — inclusief de juf of meester — zich een keer niet aan een akkoord houdt?

Wat kan er misgaan en wat doe je dan?

⚠️ Situatie: De groepjes komen met heel verschillende, moeilijk te combineren ideeën.

💡 Oplossing: Laat de klas zelf stemmen over welke vier thema's het belangrijkst zijn in plaats van dat jij als leerkracht een keuze oplegt.

⚠️ Situatie: Na een paar weken verwatert de aandacht voor de akkoorden.

💡 Oplossing: Bouw een vast, kort moment in (bijvoorbeeld elke vrijdag) waarop je er expliciet op terugkomt: 'Welk akkoord hebben we deze week goed nageleefd?'

Leerkrachttip

Neem het recht om te 'passen' altijd serieus op in de akkoorden: het geeft kinderen een veilige uitweg zonder gezichtsverlies, en voorkomt dat je later zelf moeilijk kunt afdwingen dat iedereen altijd hardop meedoet.

Benodigdheden & Voorbereiding

Materialen:

Grote vellen papier of een flap
Stiften
Een groot vel voor het uiteindelijke, ondertekende klassencontract

Vooraf klaarzetten:

Bedenk voor jezelf vier hoofdthema's die je in elk geval terug wilt zien (bijvoorbeeld: aandachtig luisteren, elkaar waarderen, respect voor iedereen, het recht om te passen), zonder ze zelf al hardop te noemen.

Sociaal-Emotionele Doelen

Klassenregels & AfsprakenCommunicatie & LuisterenEmpathie & Respect

Variaties & Differentiatie

👉Onderbouw: werk met tekeningen in plaats van geschreven tekst, en beperk je tot twee eenvoudige akkoorden.
👉VO: laat leerlingen de akkoorden formuleren als een echt 'klascontract' met een korte considerans, voor extra eigenaarschap.
👉Herhaal de oefening na de kerstvakantie in verkorte vorm om de akkoorden te herijken (de Zilveren Weken).