Direct naar de inhoud
Terug naar alle werkvormen
KringgesprekNorming (Afspraken & Normen) (Week 4-6)Performing (Flow & Presteren) (Rest schooljaar)

STOP! Bewust Worden van Pesten

Het verschil leren zien tussen plagen en pesten, en wat je als omstander kunt doen

Wat levert het op: Leerlingen herkennen het verschil tussen eenmalig plagen en herhaald pesten, en leren minstens twee concrete dingen die ze als omstander kunnen doen.

Tijdsduur

30–40 min

Bouw

Middenbouw, Bovenbouw, VO

Vorm

Hele klas (Kring), Tafelgroepjes (3-5)

Doelen

2 doelen

Zo zeg je het tegen de klas

De letterlijke instructie die je meteen kunt uitspreken zonder de groep kwijt te raken:

"Vandaag kijken we naar het verschil tussen plagen en pesten. Onthoud het woordje STOP: Several Times On Purpose — meerdere keren, met opzet. Als iets één keer per ongeluk gebeurt, is het meestal plagen. Als het steeds weer gebeurt en iemand doet het expres, met macht over de ander, dan is het pesten. En vergeet niet: de meeste kinderen in een groep zijn geen pester en geen slachtoffer, maar omstander — en juist die groep kan het verschil maken."

Stappenplan

  1. 1

    Leg het ezelsbruggetje uit: pesten is 'Several Times On Purpose' — het gebeurt meerdere keren, met opzet, en er is een machtsverschil tussen wie het doet en wie het overkomt. Eenmalig plagen dat per ongeluk verkeerd uitpakt, is geen pesten — al kan het wel pijn doen en verdient het ook aandacht.

  2. 2

    Lees de vier situatieschetsen één voor één voor en laat de klas in kleine groepjes bespreken: is dit plagen of pesten, en waaraan herken je dat (herhaling, opzet, machtsverschil)?

  3. 3

    Bespreek klassikaal de vier situaties en laat groepjes hun redenering toelichten.

  4. 4

    Introduceer de drie rollen rondom pesten: wie pest, wie wordt gepest, en de omstanders — en benadruk dat de omstanders de grootste groep zijn en dus de meeste macht hebben om het te stoppen.

  5. 5

    Brainstorm samen minstens vier dingen die een omstander veilig kan doen: erbij gaan staan bij wie gepest wordt, het slachtoffer apart meenemen en vragen of het gaat, het melden bij een volwassene, of gewoon niet meelachen zodat de pester geen 'publiek' krijgt.

  6. 6

    Sluit af met een korte, concrete klassenafspraak: wat doen wij als klas als we zien dat iemand herhaaldelijk gepest wordt?

Vragen voor de nabespreking

Zonder nabespreking blijft een werkvorm een leuk spelletje. Hier zit de echte opbrengst voor de groep:

  • Wat vond je het lastigst om te herkennen: of iets herhaald was, of dat het met opzet gebeurde?
  • Welke van de omstander-acties die we bedachten zou jij zelf het makkelijkst durven doen?
  • Wat zou jij willen dat een klasgenoot voor jou zou doen als je zelf gepest werd?

Wat kan er misgaan en wat doe je dan?

⚠️ Situatie: Een leerling voelt zich persoonlijk aangesproken omdat een situatieschets te dicht bij een echt, recent voorval in de klas ligt.

💡 Oplossing: Gebruik altijd verzonnen namen en situaties die duidelijk niet één-op-één een bestaand incident in jouw klas naspelen.

⚠️ Situatie: Leerlingen zeggen dat ze wel zouden willen helpen, maar bang zijn zelf slachtoffer te worden.

💡 Oplossing: Benadruk de minst risicovolle omstander-acties eerst (apart troosten, aan een volwassene melden) in plaats van meteen directe confrontatie te verwachten.

Leerkrachttip

Benoem expliciet dat 'melden' geen klikken is — leg uit dat klikken is bedoeld om iemand anders in de problemen te brengen, terwijl melden bedoeld is om iemand te helpen.

Benodigdheden & Voorbereiding

Materialen:
  • Bord of flap met het ezelsbruggetje S.T.O.P.: Several Times On Purpose — 'meerdere keren, met opzet'
  • Vier korte, herkenbare praktijkverhaaltjes (zonder echte namen) om te bespreken
Vooraf klaarzetten:
  • Bereid vier korte situatieschetsen voor: twee die duidelijk eenmalig plagen zijn, twee die duidelijk herhaald pesten zijn.
  • Schrijf het ezelsbruggetje S.T.O.P. groot op het bord.

Sociaal-Emotionele Doelen

Weerbaarheid & GrenzenEmpathie & Respect

Variaties & Differentiatie

  • 👉Onderbouw: vervang de situatieschetsen door een kort prentenboek over uitsluiting en bespreek de STOP-vraag daaraan gekoppeld.
  • 👉Herhaal deze les kort na elke vakantie als 'opfrisser', omdat groepsrollen na een vakantie opnieuw kunnen verschuiven.

Ervaringen & Praktijktips uit de klas

Hoe werkte deze activiteit in de praktijk? Ontdek geverifieerde tips van collega-leerkrachten of deel jouw ervaring.

Ervaringen laden...