Ritueel & RoutineForming (Kennismaken) (Week 1)Zilveren Weken (Herstart) (Januari / Na vakanties)

Onze Vier Gouden Groepsafspraken

Samen vier kernafspraken invoeren die de rest van het jaar houvast geven

✨ Wat levert het op: De klas heeft vier gedragen, begrepen groepsafspraken die je de rest van het jaar kunt aanhalen in plaats van steeds nieuwe regels te verzinnen.

Tijdsduur

30–45 min

Bouw

Onderbouw, Middenbouw, Bovenbouw

Vorm

Hele klas (Kring)

Doelen

3 doelen

Zo zeg je het tegen de klas

De letterlijke instructie die je meteen kunt uitspreken zonder de groep kwijt te raken:

"We gaan samen vier afspraken maken die de basis worden van hoe we dit jaar met elkaar omgaan. Niet mijn regels, maar ónze afspraken. Ik leg steeds één afspraak uit, we bedenken er samen een gebaar bij, en aan het einde zet iedereen zijn handtekening eronder — dan hebben we hem samen afgesproken."

Stappenplan

1
Leg in de kring per afspraak eerst zelf uit wat hij betekent, met een kort voorbeeld ('Aandachtig luisteren betekent: je kijkt naar wie praat en wacht op je beurt').
2
Laat de klas per afspraak een eigen, herkenbaar gebaar of symbool bedenken (bv. een hand achter het oor voor 'luisteren').
3
Speel per afspraak een kort rollenspel: laat twee kinderen eerst de afspraak expres verkeerd voordoen, en daarna goed — de klas benoemt het verschil.
4
Schrijf de vier afspraken in de eigen woorden van de klas groot op en laat ieder kind zijn handafdruk of handtekening eronder zetten als teken van instemming.
5
Hang het vel zichtbaar op en spreek af dat je er de rest van het jaar naar terugverwijst als er iets misgaat.

Vragen voor de nabespreking

Zonder nabespreking blijft een werkvorm een leuk spelletje. Hier zit de echte opbrengst voor de groep:

Welke afspraak vind je zelf het lastigst om je aan te houden, en waarom?
Wat zou jij doen als je merkt dat een klasgenoot zich niet aan een afspraak houdt?

Wat kan er misgaan en wat doe je dan?

⚠️ Situatie: Kinderen vinden het invoeren van afspraken saai of 'net als vorig jaar'.

💡 Oplossing: Laat ze zelf per afspraak een grappig maar duidelijk gebaar verzinnen — de herhaling wordt anders doordat de vorm nieuw is.

⚠️ Situatie: Een afspraak wordt na een paar weken alweer vergeten.

💡 Oplossing: Hang de afspraken zichtbaar op en wijs er in het moment zelf rustig naar in plaats van de hele afspraak opnieuw uit te leggen.

Leerkrachttip

Bewaar het recht om te 'passen' expliciet als volwaardige afspraak — het geeft verlegen of onzekere kinderen een veilige uitweg en voorkomt dat meedoen aan een kringgesprek als verplicht voelt.

Benodigdheden & Voorbereiding

Materialen:

Groot vel papier of digibord
Stiften
Eventueel vier zelfgemaakte symboolkaarten (oor, hart, handdruk, stopbord)

Vooraf klaarzetten:

Bedenk voor jezelf vier korte, kindvriendelijke vertalingen van de kernafspraken: aandachtig luisteren, waarderen zonder af te kraken, elkaar met respect behandelen, en het recht om te 'passen' (even niets te hoeven zeggen).

Sociaal-Emotionele Doelen

Klassenregels & AfsprakenOnderling VertrouwenEmpathie & Respect

Variaties & Differentiatie

👉Onderbouw: gebruik alleen twee afspraken (luisteren en aardig zijn) met een simpel plaatje in plaats van tekst.
👉Bovenbouw: laat de klas zelf een vijfde, eigen afspraak toevoegen die specifiek bij deze groep past.