Direct naar de inhoud
Terug naar alle werkvormen
Ritueel & RoutineNorming (Afspraken & Normen) (Week 4-6)Performing (Flow & Presteren) (Rest schooljaar)Zilveren Weken (Herstart) (Januari / Na vakanties)

De Vriendelijkheidsketting

Elke onopgemerkte vriendelijke daad van een klasgenoot wordt zichtbaar op een groeiende papieren ketting

Wat levert het op: De klas bouwt in enkele weken een zichtbaar, tastbaar bewijs op van hoe vaak leerlingen elkaar spontaan helpen en aardig zijn.

Tijdsduur

5–10 min

Bouw

Onderbouw, Middenbouw, Bovenbouw

Vorm

Individueel, Hele klas (Kring)

Doelen

3 doelen

Zo zeg je het tegen de klas

De letterlijke instructie die je meteen kunt uitspreken zonder de groep kwijt te raken:

"Vanaf vandaag houden we vriendelijkheid bij die je misschien anders zou missen. Zie je dat iemand iets aardigs doet voor een ander — zonder dat het gevraagd is? Schrijf dan op een strook wie het was en wat er gebeurde, en maak er een schakel van in onze vriendelijkheidsketting. Hoe langer de ketting wordt, hoe meer vriendelijkheid we samen zichtbaar maken."

Stappenplan

  1. 1

    Introduceer het idee: elke keer dat je ziet dat een klasgenoot iets vriendelijks doet — iets oprapen voor een ander, iemand die alleen zit erbij vragen, hulp aanbieden zonder dat erom gevraagd is — schrijf je dat op een papierstrook: wie het deed en wat er gebeurde.

  2. 2

    Geef zelf het startvoorbeeld: schrijf de eerste strook met een vriendelijke daad die je die dag al zag, en niet de strook aan de ketting.

  3. 3

    Leg de papierstroken en pennen op een vaste, toegankelijke plek zodat leerlingen op elk moment van de dag zelf een strook kunnen invullen wanneer ze iets vriendelijks zien.

  4. 4

    Elke dag (of aan het eind van de week) leest een leerling de nieuwe stroken hardop voor in de kring, en worden ze aan de ketting vastgemaakt.

  5. 5

    Laat de ketting zichtbaar door de klas groeien — hang hem langs het plafond of om de deur — als een tastbaar teken van hoeveel vriendelijkheid er al is opgemerkt.

  6. 6

    Vier een mijlpaal (bijvoorbeeld 50 of 100 schakels) met een klein, gezamenlijk moment, zoals een extra speelkwartier of een filmpje kijken.

Vragen voor de nabespreking

Zonder nabespreking blijft een werkvorm een leuk spelletje. Hier zit de echte opbrengst voor de groep:

  • Welke schakel van deze week vond je het meest verrassend of bijzonder?
  • Is het makkelijker geworden om vriendelijkheid bij anderen op te merken sinds we hiermee begonnen zijn?
  • Heb je zelf ook een keer een vriendelijke daad gedaan die op de ketting terechtkwam?

Wat kan er misgaan en wat doe je dan?

⚠️ Situatie: Steeds dezelfde, populaire leerlingen worden genoemd, terwijl stillere kinderen nooit op de ketting verschijnen.

💡 Oplossing: Houd zelf bij wie nog niet genoemd is en creëer bewust een moment waarop hun vriendelijke gedrag zichtbaar wordt.

⚠️ Situatie: Leerlingen verzinnen daden die niet echt gebeurd zijn om zelf op de ketting te komen.

💡 Oplossing: Vraag bij het voorlezen altijd kort om een concreet detail, zodat het duidelijk om een echte gebeurtenis gaat.

Leerkrachttip

Zorg dat elke leerling minstens één keer per maand zelf genoemd wordt op de ketting — help daar zo nodig actief bij door zelf even iets vriendelijks van een stiller kind hardop te noemen.

Benodigdheden & Voorbereiding

Materialen:
  • Gekleurde papierstroken (ongeveer 3 x 20 cm)
  • Nietjes, plakband of lijm
  • Een zichtbare plek in de klas om de ketting op te hangen en te laten groeien
Vooraf klaarzetten:
  • Leg een stapel papierstroken en pennen klaar op een vaste plek.
  • Bedenk vooraf drie of vier voorbeelden van 'onopgemerkte vriendelijkheid' om als startvoorbeeld te noemen.

Sociaal-Emotionele Doelen

Empathie & RespectComplimenten & WaarderingInclusie & Iedereen Hoort Erbij

Variaties & Differentiatie

  • 👉Onderbouw: laat de leerkracht de stroken schrijven op basis van wat kinderen mondeling aandragen, in plaats van zelf te laten schrijven.
  • 👉Maak er aan het eind van het jaar een herinnering van door de hele ketting los te knippen en elke leerling een handvol schakels mee naar huis te geven.

Ervaringen & Praktijktips uit de klas

Hoe werkte deze activiteit in de praktijk? Ontdek geverifieerde tips van collega-leerkrachten of deel jouw ervaring.

Ervaringen laden...