Onderwijskennis: Herstelgericht werken en conflicthantering in de Stormingfase
Waarom straffen vaak averechts werkt bij groepswrijving en hoe herstelcirkels en de 'No Blame'-aanpak verantwoordelijkheid en empathie herstellen.
Direct toepassen in de klas (Evidence-based)
- Gebruik herstelcirkels (Restorative Circles) in de kring om collectieve spanningen bespreekbaar te maken.
- Laat leerlingen zelf met oplossingen komen voor herstel — dat vergroot het morele eigenaarschap aanzienlijk.
Waarom straffen het groepsproces niet oplost
In de Stormingfase (week 2-4) ontstaan onvermijdelijk spanningen rondom leiderschap, vriendschappen en ruimte. Traditionele strafmaatregelen richten zich op schuld en vergelding, maar laten de onderliggende groepsdynamiek en de beschadigde relaties intact.
Herstelgericht werken (Restorative Practices) verlegt de focus van *'wie heeft het gedaan en welke straf hoort daarbij?'* naar *'wat is er gebeurd, wie is erdoor geraakt en wat is er nodig om het weer goed te maken?'*.
De 5 Vaste Herstelvragen bij een Conflict
Bij een incident tussen leerlingen voert de leerkracht een gestructureerd herstelgesprek aan de hand van vijf neutrale, onderzoekende vragen:
- **1.** Wat is er precies gebeurd?
- **2.** Wat dacht je en voelde je op dat moment?
- **3.** Wat heb je er sindsdien over gedacht?
- **4.** Wie zijn er allemaal door geraakt en op welke manier?
- **5.** Wat moet er nu gebeuren om de situatie te herstellen en het vertrouwen terug te winnen?
Praktijkwerkvormen bij dit onderzoek
Alle werkvormen →Naamspel met de bal
Luchtig en snel alle namen leren in de kring
De hele klas kent elkaars naam binnen drie ontspannen rondes.
Zoek iemand die... (Kennismakingsbingo)
Actieve rondloop-werkvorm om verrassende overeenkomsten te ontdekken
Leerlingen ontdekken binnen 15 minuten onverwachte overeenkomsten met klasgenoten.
Evolutiespel (Ei, Kuiken, Gorilla, Superheld)
Hilarisch steen-papier-schaar spel waarbij iedereen op eigen tempo groeit
Breekt binnen 5 minuten alle gène en zorgt voor een uitgelaten, actieve sfeer in de klas of gymzaal.
Wetenschappelijke bronnen & Literatuurlijst
- Costello, B., Wachtel, J., & Wachtel, T. (2019). The Restorative Practices Handbook for Teachers, Disciplinarians and Administrators. International Institute for Restorative Practices.
- Onderwijskennis.nl / NRO. (2024). Groepsdynamiek en herstelgericht werken in de school.